लम्की, कैलाली /  आफ्नै गाउँघरमा केही गर्न सकिँदैन, राम्रो आम्दानीका लागि विदेश वा ठूला सहर नै पुग्नुपर्छ भन्ने सोच धेरैमा पाइन्छ। तर इच्छाशक्ति, सीप र निरन्तर मेहनत भए आफ्नै घरको भान्साबाट पनि उद्यमको सुरुवात गर्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण बनेकी छन् कैलालीको लम्कीचुहा नगरपालिका–१, लम्कीकी जानकी रावत थापा।

कुनै समय आफ्नै भान्सामा अचार र सेलरोटी बनाएर ग्राहकको माग पूरा गर्ने जानकी अहिले २० भन्दा बढी प्रकारका नेपाली मौलिक स्वादका परिकार उत्पादन तथा बिक्री गर्ने ‘जानकी फुड्स’ की सञ्चालक बनेकी छन्। सामान्य घरेलु प्रयासबाट सुरु भएको उनको यात्रा अहिले व्यावसायिक पहिचानतर्फ अघि बढेको छ।

जानकीको यो सफलता एकै दिनमा प्राप्त भएको होइन। यसका पछाडि सानैदेखि केही न केही उद्यम गर्ने चाहना, आफ्नो सीपप्रतिको विश्वास, ग्राहकको माया, परिवारको साथ र निरन्तर मेहनत जोडिएको छ।

सेलरोटीबाट सुरु भएको उद्यमशील यात्रा

जानकीलाई सानैदेखि केही न केही काम गरेर आत्मनिर्भर बन्ने रुचि थियो। यही रुचिले उनलाई घरमै अचार बनाउने, सेलरोटी तयार गर्ने र आफ्ना उत्पादन ग्राहकसम्म पुर्‍याउने काममा प्रेरित गर्‍यो।

सुरुमा उनले घरको भान्साबाटै अचार र सेलरोटी बनाउन थालिन्। आफ्नै हातले तयार गरेका परिकार स्थानीय ग्राहकले मन पराउन थाले। बिस्तारै माग बढ्दै गयो। लम्की आसपासका ग्राहकबाट मात्रै होइन, विभिन्न ठाउँबाट समेत अर्डर आउन थालेपछि उनले घरेलु सीपलाई व्यवसायमा बदल्न सकिने सम्भावना देखिन्।

उनका लागि त्यो केवल केही परिकार बेचेर आम्दानी गर्ने माध्यम थिएन, आफूभित्र रहेको सीप र सम्भावना पहिचान गर्ने अवसर पनि थियो। गत वर्ष लम्की महोत्सवमा सेलरोटी तथा खाजाको स्टल राखेपछि उनको उद्यमशील प्रयासले थप परिचय पायो। ग्राहकको प्रतिक्रिया, परिकारप्रतिको आकर्षण र आफ्नो कामप्रतिको विश्वासले उनलाई यही क्षेत्रमा अझ व्यवस्थित रूपमा अघि बढ्ने हौसला दियो।

मेहनतको कदर, उद्यमशीलतामा थप हौसला

जानकीको काम र मेहनतले उनलाई स्थानीय स्तरमा उद्यमशील महिलाका रूपमा अघि बढ्न प्रेरित गरिरहेको थियो। यसै क्रममा लम्कीचुहा नगरपालिकाबाट महिला उद्यमशीलतासम्बन्धी तालिमको अवसरसमेत प्राप्त भयो।

तालिमले सीपलाई थप व्यवस्थित बनाउने र व्यवसायलाई विस्तार गर्ने सोचमा हौसला थपेको उनी बताउँछिन्। घरेलु कामका रूपमा सुरु भएको प्रयासलाई व्यावसायिक रूप दिन सकिन्छ भन्ने विश्वास बलियो हुँदै गएपछि उनले आफ्नै व्यवसाय सञ्चालन गर्ने निर्णय गरिन्।

उनको यात्रामा श्रीमान् तथा परिवारको साथ र सहयोग पनि महत्त्वपूर्ण रह्यो। परिवारको सकारात्मक सहयोगले घरको भान्साबाट सुरु भएको कामलाई व्यवस्थित व्यवसायका रूपमा अघि बढाउन सहज भयो।

अन्ततः आफ्नै घरमा ‘जानकी फुड्स’ सञ्चालनमा ल्याउँदै उनले आफ्नो मेहनतलाई नयाँ पहिचान दिएकी छन्।

एउटै ठाउँमा २० भन्दा बढी नेपाली स्वाद

लम्कीचुहा नगरपालिका–१ स्थित लम्की किसान बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्थाको पछाडि रहेको जानकी फुड्समा अहिले नेपाली मौलिक स्वादका विभिन्न परिकार उपलब्ध छन्।

यहाँ अचारका विभिन्न प्रकार, टिमुरको छोब, तामा डल्ले, खजुरी बिस्कुट, खुर्मा रोटी, प्रोटिन लड्डु, कोदोको खजुरी बिस्कुट, सुत्केरी मसला, निम्की, फुरनदाना, दालमोट, करेलाको अचार, आँपको अचार, मासुको अचार, सेलरोटी, फिनी रोटी तथा काँक्राको अचारलगायतका परिकार पाइन्छन्।

परम्परागत नेपाली स्वादलाई प्राथमिकता दिँदै ग्राहकको रुचि र मागअनुसार विभिन्न खाद्य सामग्री तयार गर्नु जानकी फुड्सको विशेषता हो। घरमा बनाइने परिकारको स्वादलाई व्यवस्थित उत्पादन र बिक्रीसँग जोड्ने उनको प्रयासले घरेलु सीपलाई व्यवसायमा रूपान्तरण गर्न सकिने सम्भावनासमेत देखाएको छ।

जानकीका लागि प्रत्येक परिकार केवल बिक्रीका लागि तयार गरिएको खाद्य सामग्री मात्र होइन, आफ्नै मेहनत र सीपको परिचय पनि हो।

‘विदेश जानैपर्छ भन्ने छैन, आफ्नै ठाउँमा पनि केही गर्न सकिन्छ’

जानकी फुड्सको उद्घाटनका अवसरमा सहभागी वक्ताहरूले स्थानीय स्तरमै स्वरोजगार सिर्जना गर्ने प्रयासको प्रशंसा गर्दै साना उद्यमीलाई प्रोत्साहन र सहयोग गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

लम्कीचुहा उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष दीपककुमार तिमिल्सेनाले रोजगारीका लागि नेपाली युवाहरू विदेश जाने क्रम बढिरहेका बेला एउटी महिलाले आफ्नै ठाउँमा स्वरोजगारमूलक व्यवसाय सञ्चालनमा ल्याउनु खुसीको विषय भएको बताउनुभयो। उहाँले यस्ता प्रयासले स्थानीय स्तरमा उद्यमशीलताको सम्भावना उजागर गर्ने धारणा राख्नुभयो।

लम्कीचुहा नगरपालिका–१ का वडा सदस्य सिद्धराज तिमिल्सेनाले साना उद्योगी तथा व्यवसायीलाई सबैले सहयोग गर्नुपर्ने बताउनुभयो। स्थानीय उत्पादन र व्यवसायलाई प्रोत्साहन गर्न सके आर्थिक गतिविधि विस्तारमा सहयोग पुग्ने उहाँको भनाइ थियो।

वडाध्यक्ष नेत्रप्रसाद खनालले संघर्ष र मेहनतका साथ व्यवसाय सञ्चालनमा ल्याउने महिला उद्यमीलाई सबैले साथ दिनुपर्नेमा जोड दिनुभयो।

लम्कीचुहा नगरपालिकाकी उपप्रमुख जुना चौधरीले जानकीको संघर्ष र मेहनतको प्रशंसा गर्दै आगामी दिनमा नगरपालिकाबाट हुन सक्ने सहयोगका लागि प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभयो।

समाजसेवी तथा राष्ट्रिय सभाका पूर्वसदस्य कमला कुमारी ओलीले जानकीलाई व्यावसायिक सफलताको शुभकामना दिँदै स्वदेशमै केही गर्न चाहने महिलालाई राज्यले समेत प्रोत्साहन र हौसला दिनुपर्ने बताउनुभयो।

कार्यक्रममा सहभागी जनप्रतिनिधि, व्यवसायी तथा समाजसेवीहरूले जानकी फुड्सको सफलताको कामना गर्दै स्थानीय उद्यमलाई प्रवर्द्धन गर्न सामूहिक सहयोग आवश्यक रहेको धारणा राखेका थिए।

घरेलु भान्साबाट बजारसम्मको यात्रा

जानकी फुड्सकी सञ्चालक जानकी रावत थापाले सामान्य भान्साबाट सुरु गरेको आफ्नो व्यवसाय आज पसल सञ्चालन गर्ने अवस्थासम्म आइपुगेको बताउनुभयो। आफ्ना उत्पादन मन पराएर सहयोग गर्ने ग्राहकप्रति आभार व्यक्त गर्दै उहाँले आगामी दिनमा व्यवसायलाई अझ विस्तार गर्ने लक्ष्य रहेको सुनाउनुभयो।

आफूले उत्पादन गरेका परिकारलाई स्थानीय बजारमा मात्र सीमित नराखी देशका विभिन्न ठाउँ हुँदै विदेशसम्म पुर्‍याउने उहाँको उद्देश्य छ। त्यसका लागि उत्पादनको गुणस्तर कायम राख्दै ग्राहकको विश्वास जित्नु र व्यवसायलाई थप व्यवस्थित बनाउनु महत्त्वपूर्ण हुनेछ।

जानकीको यो लक्ष्य पूरा गर्न उत्पादनको प्याकेजिङ, गुणस्तर, सरसफाइ, खाद्य सुरक्षा, बजार व्यवस्थापन र प्रचारप्रसारमा निरन्तर ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ। यी पक्षलाई बलियो बनाउन सके स्थानीय स्वादका परिकारलाई फराकिलो बजारसम्म पुर्‍याउने सम्भावना थप बढ्न सक्छ।

स्थानीय सीप, आत्मनिर्भरता र सम्भावनाको सन्देश

जानकीको यात्रा एउटा महिलाले व्यवसाय सुरु गरेको कथामा मात्र सीमित छैन। यो आफ्नै सीपलाई चिन्न सकेमा सामान्य घरेलु कामबाट पनि उद्यमको बाटो खोल्न सकिन्छ भन्ने सन्देश हो।

घरको भान्सामा बनाइने सेलरोटी र अचारबाट सुरु भएको प्रयास आज ‘जानकी फुड्स’ का रूपमा अघि बढेको छ। यसले स्थानीय उत्पादन, परम्परागत नेपाली स्वाद र महिला उद्यमशीलतालाई एकै ठाउँमा जोडेको छ।

स्थानीय स्तरमा यस्ता व्यवसाय विस्तार हुन सके घरेलु सीपको व्यावसायिक उपयोग, स्थानीय उत्पादनको बजार प्रवर्द्धन र भविष्यमा रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्ने सम्भावना रहन्छ।

विदेश जाने वा ठूलो लगानी जुटाउने अवसर नपाउँदा पनि आफ्नै ठाउँमा उपलब्ध स्रोत, सीप र सम्भावनाको उपयोग गरेर अघि बढ्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण जानकीले प्रस्तुत गरेकी छन्।

सामान्य भान्साबाट सुरु भएको उनको यात्रा अहिले आफ्नै व्यवसायसम्म पुगेको छ। अब उनको लक्ष्य छ—आफ्नो उत्पादनलाई अझ धेरै ग्राहकसम्म पुर्‍याउने र लम्कीको मौलिक स्वादलाई फराकिलो बजारमा चिनाउने। जानकीको कथा भन्छ—सफलताको सुरुवात सधैँ ठूलो लगानीबाट हुँदैन; कहिलेकाहीँ आफ्नै भान्सामा बनाइएको एउटा सेलरोटीबाट पनि नयाँ सम्भावनाको ढोका खुल्न सक्छ।